دانش یار مستشاران

 

communicate-with-child

 

هرچه با کودک خود بیشتر صحبت کنید، مکالمات دو نفره بیشتر داشته باشید، با او بازی کنید کودک شما بیشتر یاد می گیرد . خواندن کتاب، آواز خواندن، پازل بازی کردن با لغات بازی کردن. و با کودک صحبت کردن در حالی که باعث رشد و تقویت مهارتهای شنیداری کودک می شود، دامنه لغات او را نیز افزایش می دهد. ما همیشه در حال ارایه الگویی برای رفتار و عمل کودکان هستیم. شیوه‌ای که ما با آنها حرف می‌زنیم نیز بر مبنای عمل و رفتار است. الگویی که ما در حرف زدن با کودکان ارایه می‌دهیم به آنها می‌آموزد که چگونه باید در مقابل به ما پاسخ بدهند .
و همچنین یک تعامل و ارتباط نادرست با کودک باعث بروز مشکلات و آسیب های روحی و روانی در او می شود .
همچنین موجب بروز مشکلاتی از جمله احساس حقارت، عدم اعتماد به نفس و آسیب های روحی و روانی در وی می شود، برقراری ارتباط دوستانه با والدین، کاهش لجبازی ها، بیان خواسته و مشکلات از جمله فواید تعامل و گفتگوی صمیمانه کودک با والدین است .
اما ارتباط والدین نیز به شکل های متفاوتی می باشد :
برخی از آنها خشونت آمیز حرف می‌زنند. این والدین بسیار غرولند می‌کنند، کودک را تحقیر می‌کنند و با جملاتی تهاجمی کودک را مخاطب قرار می‌دهند. در مقابل کودکانشان نیز به شیوه‌هایی متفاوت واکنش نشان می‌دهند. مثلا بسیار بازیگوش و شیطان هستند، یا ترسو و گوشه گیر هستند و یا نافرمان و گستاخی می‌کنند .
گروه دوم، والدینی هستند که برقراری ارتباط مثبت را می‌فهمند . آنها با ملاطفت، نرمی و محبت رفتار می‌کنند و سخن می‌گویند . اما متاسفانه نرمش و ملایمت این نوع والدین مانع از آن می‌شود تا زمانی که باید اقتدار یا محدودیتی را به کودک نشان بدهند درست رفتار کنند . آنها ناگهان تغییر روش می‌دهند و با خشونت کلامی یا رفتاری کودک را وادار به انجام کاری می‌کنند .
گروه سوم، پدران ومادرانی هستند که روش برقراری یک ارتباط سالم را می‌شناسند. آنها همواره به یک شکل ثابت و درست عمل می‌کنند. آنها مثبت، صمیمی، گرم و واضح حرف می‌زنند و عمل می‌کنند. برقراری ارتباط با کودک به این شیوه به کودک می‌فهماند که پدر و مادر موقعیت را می‌شناسند و می‌فهمند و مطابق باآن حرف می‌زنند و عمل می‌کنند. این شیوه‌ای است که پدر و مادرها باید آن را یاد بگیرند .
یکی از نکاتی که والدین در ایجاد تعامل با فرزند خود باید رعایت کنند، پیگیری علاقه مندانه مشکل کودک است و اینکه هرگز نباید این مشکلات را کوچک، پیش پا افتاده و بی ارزش بشمارند زیرا موجب بدخلقی، لجبازی و عدم بیان این مسائل توسط او می شود .
در برخورد و ارتباط گفتاری با کودک سعی کنید مشتاقانه به او نگاه کنید و هر چند لحظه با گفتن جملاتی مانند حق با تو است و راست می گویی، به فرزندتان احساس دلگرمی و تاًیید بدهید و از وی بخواهید عقاید خود را راجع به مشکل پیش آمده بازگو کند .
صبور بودن و فرصت دادن به کودکتان تا گفته هایش را تا آخر ادامه دهد وهمچنین به رفتارهایی مانند درهم کردن انگشتان، ناخن جویدن، مشت کردن پنجه او هنگام صحبت کردن توجه داشته باشید زیرا نشانگر حالات درونی وی از جمله استرس، خشم و عصبانیت است .
 
نکات مهمی که در ارتباطات وجود دارد
 
والدین به یاد داشته باشند که از سوالات امری، استفاده از کلمات سخت و غیر قابل فهم به کودک خود بپرهیزند و گفتگو را در زمان مناسب، به سادگی و با زبان کودک انجام دهند تا تاثیرگذاری بیشتری داشته باشد .
در ارتباط با کودکان، کلماتی مانند زیر بسیار موجب مشکلات و عدم اطمینان می شود .
!!! اگر ، تو، چرا
اگر : اغلب یک کلمه تهدیدآمیز است و کودک را می ترساند مثلا: « اگر به حرفم گوش نکنی، … » بهتر است بگوید: « وقتی به حرفم گوش نمیکنی….»
تو : با گفتن کلمه تو، کودک تصور می کند مورد حمله قرار گرفته، به خصوص وقتی کلمات اغراق آمیز هم به کار ببرید مثلا: « تو هیچوقت نظم نداری!» بهتر است با دخترم، پسرم یاعزیزم شروع کنید، مثل:« دخترم، وقتی عروسکهاتو جمع نمیکنی….»
چرا : با این کلمه معمولا از کودک خود می خواهید که چیزی را توضیح دهد که قادر به انجامش نیست مثلا: «چرا به من گوش نمی کنی؟» بهتر است دلیل رفتار فرزندتان را به زبان بیاورید تا بهتر متوجه شود. « میدونم دوست داری اول اونکار رو انجام بدی…..»
به کودک خود توجه کامل داشته باشید زیرا یک رابطه سریع اما با توجه می تواند نیاز کودک شما را به برقراری ارتباط برآورده سازد مثلا هنگامی که او می گوید:با من بازی کن اما این کار در آن لحظه ممکن نیست، چرایی عدم انجام خواسته وی را برایش توضیح دهید یا بگویید امروز کارم خیلی سخت بود، دو سه دقیقه صبر کن تا استراحت کنم و سپس با تو بازی می کنم. با این طرز برخورد، آن ها می توانند احساس شما را درک کرده و صراحت شما را تحسین خواهند کرد .
 
این ۱۲ توصیه را جدی بگیرید
 
۱ . کودک خود را با اسم صدا کنید. صدا کردن نام کودک توجه او را به حرف‌های شما جلب می‌کند . کودکان خردسال اغلب به زمان‌هایی محدود توجه دارند بنابراین برای جلب توجه باید مدام نامش را صدا کنید .
۲ . از جملات مثبت استفاده کنید. مدام به کودک نگویید«ننداز» یا «نکن» اگر همیشه به کودک بگویید «به لیوان دست نزن»، «ندو»، «لباستو کثیف نکن» او به سمت آن کشیده می‌شود و بالاخره لیوان را می‌شکند و لباسش را کثیف می‌کند. به جای این جملات منفی بگویید «لیوانو با دو دستت نگه دار»، «مراقب لباست باش»، «مراقب راه رفتنت باش». مثبت حرف زدن کار آسانی نیست اما تلاشی است که بسیار ارزنده است. (همه ی کلمات دارای بار انرژی می باشد،جملات را با بار مثبت استفاده نماید .)
۳ . از واژه‌های سرزنشی مثل «خرس گنده شدی»، تحقیر آمیز مثل«پسر بد» و بیان شرم و خجالت مثل «شرم به تو» استفاده نکنید. این نوع واژه‌ها و جملات احساس بی‌ارزشی را در کودک شما تقویت می‌کند .
۴ . جملات و واژه‌های مثبت به کودک اعتماد به نفس و احساس شادی و خوشبختی می‌دهند. رفتارش را بهتر می‌کند و تلاش او را برای رسیدن به موفقیت بیشتر می‌کند، جملات مثبتی مثل «عزیزم یادت باشه که اسباب بازیاتو جمع کنی»، «ممنونم که کمکم کردی»، «خسته نباشی که به خواهرت کمک کردی»، «من به تو افتخار می‌کنم» راهر روز تکرار کنید و نتیجه‌اش را ببینید . کارهای خوبی را که انجام می دهد بصورت مکرر یادآور کنید .
۵ . با کودک ارتباط چشمی برقرار کنید. تاثیر واژه‌ها را زمانی بهتر احساس می‌کنید که کودک را در محیطی آرام قرار دهید و به چشم هایش نگاه کنید و با آرامش با او حرف بزنید .
۶ . به تن صدا و لحن کلامتان توجه کنید. با کودکی که غر می‌زند با همان لحن و با تندی صحبت نکنید. زمانی که کودک آرام شد با او حرف بزنید. بالا و پایین رفتن صدا باید متناسب با موقعیت باشد. پس اگر همیشه با داد و بیداد حرف می‌زنید باید این عادت را ترک کنید .
۷ . به کودک فرصت‌ها و موقعیت‌های تازه را پیشنهاد بدهید. اگر می‌خواهید کودکتان با شما همراهی کند باید به او بگویید چرا باید به یک روش خاص عمل کند و به حرف‌هایتان گوش بدهد. او باید اهمیت و ارزش پیروی از حرف‌ها و خواسته های شما را بداند. «وقتی از خونه بیرون می‌ری باید لباست رو عوض کنی. کدوم لباس رو دوست داری بپوشی؟»
از کودک بخواهید تا برای حل مشکل به شما کمک کند. مثلا به جای اینکه بگویید «اسباب بازیتو اونجا ننداز» بگویید «فکر نمی‌کنی اگه اسباب بازیتو جای بهتری بذاری بهتره؟»
جایگزین‌ها را به کودک نشان بدهید. «الان نمی‌تونی نقاشی بکشی، اما می‌تونی با لگوهات بازی کنی» .
۸ . ساده بگیرید. کودکان نمی‌توانند چند دستور را همزمان انجام بدهند . به جای اینکه بگویید«پاشو درساتو بخون اما قبـــــلش اتاقتو مرتب کن و کفشاتو ببر بذار تو جا کفشی و لباساتو مرتب کن» اول یک خواسته ساده‌تر را از کودک بخواهید و سپس او را به انجام کارهای دیگر تشویق کنید.
۹ . غر نزنید و بهانه نگیرید . به جای اینکه ابتدا روی ناکامی‌ها و ناتوانی‌های کودک تاکید کنید و مرتب از او بهانه جویی کنید که درست رفتار نمی‌کند روی نکات مثبت رفتاری او توجه کنید و درباره آنها بیشتر حرف بزنید. نکات قوت کودک را نیز مشاهده نمایید و فقط به ضعف های کودک توجه نکنید .
۱۰ . الگو باشید تا بتوانید توقع خوش رفتاری از کودک داشته باشید . خوش رفتاری شما با کودک به او یاد می‌دهد چگونه باید رفتار کند. چه رفتاری پذیرفتنی است و چه رفتاری در هر شرایطی نادرست است. نکته‌ای که نباید فراموش کنید رفتار متناوب است. نباید خودتان یک بار راست بگویید و یک بار دروغ بگویید. اگر توقع دارید همیشه کودکتان با خطاب محترمانه حرف بزند. باید همیشه خودتان با همین شیوه حرف بزنید. بگویید«لطفا»«متشکرم» و همیشه با همین خطاب محترمانه حرف بزنید .
۱۱ . جدی اما مهربان باشید. اگر درمورد مساله‌ای تصمیم قاطع دارید باید به آن عمل کنید . اگر درخواستی از کودک دارید و یا چیزی را به کودک توصیه می‌کنید باید روی آن پافشاری کنید . مثلا اگر قرار است اتاقش را خودش تمیز کند نباید از آن کوتاه بیایید . در عین حال سعی کنید سخت گیر نباشید. چیزی فراتر از توانایی کودک از او نخواهید و یا با هدف تنبیه اینکار را نکنید . کمی هم مهربان باشید. اگر می‌بینید کودک تلاشش را برای جمع کردن اتاقش می‌کند می‌توانید در انتهای کار برای تشویق او را همراهی کنید و کمکش کنید تا کارش را بهتر انجام بدهد.
۱۲ . سوال بپرسید. اگر می‌خواهید کودکتان بیشتر فکر کند و برداشت‌های آزاد داشته باشد از او سوالاتی تحلیلی بپرسید . سوال تحلیلی یعنی سوالاتی که پاسخ آنها بله یا خیر نیست و او باید تلاش کند بیشتر حرف بزند و دیدگاه‌ها و احساساتش را نشان بدهد .

نویسنده تیم مستشاران